Zapomnij o sprzęcie – naucz się kadrować!

Byłeś kiedyś u Cioci na imieninach? Ciocia właśnie wróciła z Egiptu i ma dla Ciebie całą masę zdjęć, które chętnie ci pokaż. Każde zdjęcie zrobione z żelazną  konsekwencją. Mocno opalony Wujek stoi zawsze w centrum kadru. Migają kolejne zdjęcia. Otoczenie się zmienia. Piramidy. Sfinks. Plaża w Sharmie. Miejski krajobraz. Wujek cały czas dziarsko na środku kadru. No w końcu ma to być pamiątka z wyjazdu, czyż nie?

Mniej więcej po 5’tym zdjęciu przemija Ci ochota na oglądanie kolejnych. Twój mózg zaczyna się witać z Morfeuszem (koleś od spania) – rozszyfrował prezentowany schemat już po 3cim zdjęciu. Skupiasz się zatem bardziej na skutecznej ewakuacji swojej osoby. Choćby do toalety. Przyznaj się, ile razy byłeś w takiej sytuacji?

Jeśli czytasz teraz ten tekst i jesteś tą ciocią lub wujkiem – proszę nie obrażaj się, czytaj dalej. Mam nadzieję, że dzięki temu wpisowi uda mi się wyposażyć Cię w narzędzie, które przykuje rodzinę do Twoich zdjęć na długie godziny (i nie będą to kajdanki :)).

Kadrowanie

Ty jako fotograf decydujesz co znajdzie się na Twoim zdjęciu. Twoje zadanie wcale nie jest proste – polega na tym, aby każdy element widoczny w kadrze pasował do zamysłu, który towarzyszył Ci gdy postanowiłeś zrobić zdjęcie. Generalnie zanim zrobimy zdjęcie, dobrze jest w ogóle mieć ten zamysł :).

Większość początkujących fotografów w zetknięciu z krytyką swoich kadrów, których główny temat np. przesłonięty jest jakimś przedmiotem, innym obiektem broni się mówiąc:
“Nie miałem wpływu na to że ta latarnia/ lampa/ samochód tam stały… przecież nie będę wyrywał znaków drogowych, przesuwał koszy na śmieci itd.”

To bardzo typowe, jednak bolesna prawda jest taka, że jako fotograf, masz wiele różnych środków, dzięki którym decyzja co znajdzie się na zdjęciu jest tylko i wyłącznie Twoja. Zadanie polega na tym, aby ich właściwie użyć. A jeszcze wcześniej – aby zauważyć, że coś jest nie tak z Twoim kadrem.

Dlatego zanim naciśniesz spust migawki powinieneś uważnie przyjrzeć się temu co widzisz przez wizjer, lub na wyświetlaczu. Co jest tematem zdjęcia, co jest na brzegach kadru, czy nie znajduje się tam coś, co przeszkadza, co burzy estetykę fotografowanej sceny.

Za każdym razem musi to być świadomy wybór – Twój wybór.

Jeśli kadr się nie zgadza, jest zaśmiecony, coś na brzegach kadru nie pasuje tematycznie, zaburza harmonię, może przesłania fotografowany temat spróbuj:

  • zrobić dwa kroki do przodu/ do tyłu/ w bok – szczególnie gdy masz obiektyw stałoogniskowy (tzw. prime) nie powalczysz ogniskową. Stosujesz więc tzw. zoomowanie nogami, fizycznie przybliżając lub oddalając się od fotografowanego obiektu
  • zmienić ogniskową – zbliżasz, oddalasz – ograniczasz lub zwiększasz obszar widoczny w kadrze
  • zmienić punkt widzenia – uklęknij, połóż się na ziemi, wejdź na słupek, schody, spójrz na fotografowany obiekt z różnych stron – może się okazać, że znajdziesz ten jeden punkt widzenia, z którego fotografowany obiekt wygląda właśnie tak jak byś chciał, bez zbędnych przedmiotów w kadrze, po prostu interesująco.
    Ciekawym przykładem jest zdjęcie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie – obiekt bardzo często fotografowany, zarówno przez turystów jak i lokalnych fotografów. Niestety trudno jest go uchwycić w taki sposób, aby w kadrze nie było latarni, znaków drogowych, reklam, autobusów, samochodów i innych niepotrzebnych elementów. Okazuje się jednak, że jeśli dobrze poszukasz, uda ci się znaleźć miejsce, z którego widać dokładnie to co chcesz – Pałac Kultury i przyjemny pierwszy plan bez żadnych miejskich “ozdobników” – dlatego zawsze warto szukać, kombinować, pracować nad kadrem.
  • zmienić przysłonę – o czym decyduje przesłona? (Mam nadzieję, że czytając tego bloga znasz już odpowiedź na to pytanie, jeśli tak nie jest koniecznie przeczytaj ten wpis) Jako fotograf masz bezpośredni wpływ na to, który obszar Twojego zdjęcia powinien być ostry. Jeśli wykonujesz portret będziesz chciał podkreślić fotografowaną osobę, tak aby dla odbiorcy jasne było co przedstawia Twoje zdjęcie. Jednym ze środków wyrazu jest właśnie odpowiednie ustawienie przysłony – płytka głębia ostrości sprawi, że fotografowany obiekt będzie wyraźny, a tło pięknie rozmazane.
Zasada trój-podziału

Trój-podział

Zasada trój-podziału

W fotografii istnieje kilka uniwersalnych zasad, które pomagają odpowiednio skomponować kadr. Chodzi o to, aby fotografowany temat znajdował się w określonych miejscach zdjęcia. Trój-podział jest jedną z podstawowych fotograficznych reguł. Polega na tym, że umownie dzielisz fotografowany obszar na trzy równe części w pionie i trzy równe części w poziomie.

Przecięcie linii to tzw. mocne punkty. Umieszczenie fotografowanego obiektu właśnie w tych miejscach sprawia, że zdjęcie staje się ciekawsze, milsze w odbiorze, sprawia wrażenie harmonii.

Zgodnie z tą zasadą pilnujesz również, aby horyzont nie dzielił zdjęcia równo na połowę. Umieszczasz go albo w 1/3 zdjęcia – jeśli np. niebo jest interesujące i chcesz aby stanowiło istotnym elementem kadru, albo w 2/3. Unikaj dzielenia zdjęcia pół-na-pół. To samo jeśli chodzi o podział zdjęcia w poziomie – kontrasty światło-cień, natura-budynki, etc. umieszczasz zgodnie z liniami podziału 1/3 – 2/3.

Złota zasada

Zasada Złotego-Podziału

Złoty podział

Podobna do trój podziału, inne są jednak proporcje podziału kadru. Bazują na tzw. złotej liczbie, lub boskiej proporcji. Kadr również podzielony jest na trzy części w poziomie i trzy części w pionie, jednak mocne punkty umiejscowione są bliżej siebie w centrum kadru.

Złoty podział od wieków stosowany jest w malarstwie, architekturze. Odzwierciedla naturalne proporcje występujące w naturze – korony drzew, korzenie, układ krwionośny, etc. Kompozycja bazująca na tej regule podkreśla estetykę obrazu, który wydaje się milszy w odbiorze, bardziej naturalny, właściwy. Więcej o złotym podziale możecie przeczytać na Wikipedii.

 

 

Podział ukośny

Podział ukośny

Podział ukośny

Pozwala uzyskać większą dynamikę fotografowanych kadrów. Podział ten powstaje na bazie przekątnej kadru do której z dwóch pozostałych rogów zdjęcia prowadzą linie stykające się z przekątną pod kątem prostym. Punkty styku wyznaczają mocne punkty tej kompozycji.

 

 

 

 

Symetria

Symetria

Symetria

Wcześniej pisałem, aby unikać centralnej kompozycji,  jednak czasami zastosowanie tego sposobu kadrowania może przynieść ciekawe efekty np. zdjęcie długiego korytarza, który ciągnie się daleko i ginie w głębi kadru. Idealnie symetryczne uchwycenie jakiegoś ciekawego przedmiotu. Przy stosowaniu tej reguły ważne jest aby stosować ją konsekwentnie i dokładnie.

Kadr musi być tak skomponowany, aby wszystkie elementy były ułożone idealnie równo i aby były rzeczywiście symetryczne. Efekt może być ciekawy i czasem… niepokojący.

Ten rodzaj kompozycji upodobali sobie tacy sławni reżyserzy jak Stanley Kubrick czy Wes Anderson, polecam dwa ciekawe filmy z Youtube’owego kanału na gałęzi, w których autor analizuje wykorzystanie symetrii:

 

 

Przestrzeń

Oprócz powyższych bardziej ogólnych zasad związanych z komponowaniem kadrów jest jeszcze kilka mniejszych zasad, które warto znać, aby Twoje zdjęcia były bardziej atrakcyjne wizualnie.

Kiedy fotografujesz konkretną osobę i powinieneś zostawić przestrzeń po tej stronie, w którą patrzy osoba.

Jeśli zdjęcie odzwierciedla ruch – jadący rower, biegnące dziecko zostawiasz miejsce po tej stronie, w którą odbywa się ruch. Tak jakbyś jako fotograf miał zapewnić przestrzeń na Twoim kadrze na kontynuowanie tego ruchu.

Gdy fotografujesz dzieci nie rób tego z pozycji stojącej, uklęknij, przykucnij, tak aby zejść do poziomu dziecka. To jest o wiele bardziej naturalna i jednocześnie interesująca perspektywa.

Fotografowanie kwiatów

Przy fotografowaniu kwiatów szukasz ciekawej perspektywy. Naturalnie wszyscy oglądamy kwiaty z góry. Dlatego ciekawy efekt osiągniesz kładąc się na trawie, próbując uchwycić fotografowany obiekt z boku, lub wręcz z dołu.

Fotografowanie krajobrazów

Podczas fotografowania krajobrazów pamiętaj o używaniu raczej szerokich obiektywów 14mm, 17mm, 24mm. Dodatkowo warto jest uchwycić jakiś interesujący element pierwszego planu. Dzięki temu zdjęcie nabierze głębi.

Wielu fotografów dąży w swoich kompozycjach do jak najprostszych obrazów. Często bardzo minimalistyczne zdjęcia są bardzo silne w swoim wyrazie. Warto szukać prostoty, niestety może się okazać, że wcale nie jest to takie łatwe.

Umiejętnie kadruj ludzi

Przy fotografowaniu osób musisz unikać ucinania kadru w miejscach, w których znajdują się stawy – nie tnij kadru w łokciach, nadgarstkach, palcach u rąk kolanach, kostkach, palcach nóg. Nie wygląda to dobrze.

Zwróć uwagę na tło

Niezwykle ważnym elementem, szczególnie w fotografii portretowej jest tło. Powinno ono być stonowane, spokojnie, nie powinno zakłócać pierwszego planu. Scott Kelby – mistrz fotografii, autor wielu książek dla początkujących mówi o tzw. “krzyczącym tle”, które odwraca uwagę od pierwszego planu. Psuje kompozycję. Zwracaj uwagę na to co znajduje się za fotografowanym obiektem.

Twoje zdjęcie jest dwuwymiarowym odzwierciedleniem trójwymiarowego świata. Upewnij się, aby nikomu nie wyrastała z głowy latarnia, znak drogowy, kwiatek, rogi, lub jakikolwiek element tła, który może wejść w interakcję z pierwszym planem, czasem będzie wyglądał wręcz komicznie, psując twój kadr.

Uwaga na brzegi kadru

Zwracaj uwagę na brzegi kadru. Zanim wciśniesz spust migawki obejrzyj dokładnie obraz, który widzisz w wizjerze aparatu. Sprawdź czy coś niepożądanego nie próbuje zostać częścią Twojego zdjęcia. Oczywiście zawsze możesz poprawić kadrowanie w postprodukcji, ale powinieneś dążyć do tego, aby zdjęcie było doskonałe prosto z aparatu.

W postprodukcji często występuje konieczność wyprostowania zdjęcia. Zwracaj na to uwagę, sprawdź czy horyzont układa się rzeczywiście w poziomie, czy drzewa rosną prosto, etc. Zawsze lepiej od razu zrobić odpowiednie zdjęcie niż później męczyć się w Lightroomie lub innym programie do wywoływania zdjęć w formacie RAW.

Fotografowanie budynków

Nie jest łatwo zrobić dobre zdjęcie architektury. Jeśli nie dysponujesz odpowiednim obiektywem typu tilt-shift lub nie chcesz spędzić dużo czasu korygując zdjęcie w post produkcji, gdy fotografujesz  budynki powinieneś unikać kierowania aparatu do góry lub na dół. Kieruj go na wprost. Unikniesz w ten sposób zakrzywienia perspektywy, które powoduje, że budynki zmieniają się w mało ciekawe trapezy.

Staraj się znaleźć takie miejsce aby sfotografować budynek na wprost, możesz stanąć dalej, na podwyższeniu, może spróbuj uchwycić obraz z okna innego budynku. Możesz również skorzystać z teleobiektywu stając dalej.

Zmień punkt widzenia

Dobrym pomysłem na zdjęcie jest znalezienie odpowiedniego punktu widzenia. Przykucnij – skieruj aparat do góry, wejdź na jakieś podwyższenie, spróbuj sfotografować scenę całkowicie z góry kierując aparat w dół. Szukaj takiego punktu widzenia, który jest oryginalny. W ten sposób nawet bardzo często fotografowany obiekt możesz przedstawić w nowy, interesujący, kreatywny sposób.

Szukaj linii wiodących

Szukaj linii wiodących – naturalnie układających się elementów w Twoim kadrze, które poprowadzą wzrok odbiorcy zdjęcia do konkretnego punktu, najlepiej tego który jest tematem zdjęcia. Skup się na liniach są wszędzie – droga, tory kolejowe, elementy architektury w środku, na zewnątrz, ułożenie drzew, etc.

Eliminuj negatywną przestrzeń

Negatywna przestrzeń to obszar zdjęcia, który nic nie wnosi do tematu. To duża ilość pustego miejsca na dole zdjęcia, po bokach lub na górze. Niewypełniona przestrzeń, która psuje kadr – powoduje, że to co rzeczywiście jest lub miało być tematem zdjęcia jest mniejsze niż mogłoby być, w efekcie zdjęcie nie jest tak dobre, jak mogłoby być.

Negatywna przestrzeń ma sens w fotografii stockowej, np. kiedy wykonujesz zdjęcie jakiejś osoby lub przedmiotu i obok zostawiasz wystarczająco dużo miejsca na umieszczenie tam cytatu, podpisu, etc. Tego typu kompozycja może się okazać bardziej atrakcyjna dla potencjalnego nabywcy – np. czasopisma.

Ustaw aparat w pionie

Dobrą praktyką jest ciągłe eksperymentowanie z kadrem. Jeśli ustawiasz aparat poziomo i trudno ci odpowiednio skomponować scenę, spróbuj pionowo. Czasem warto wykonać dwa zdjęcia – w pionie i w poziomie. Może się okazać, że to w poziomie pozwala na uzyskanie o wiele bardziej interesującej kompozycji.

Ludzie często zapominają o trybie pionowym, a bardzo często jest to klucz do uzyskania idealnej kompozycji!

Podejdź bliżej

Robert Capa jeden z mistrzów fotografii, reporter wojenny, który sfotografował m. in. lądowanie w Normandii powiedział kiedyś:

“If your pictures aren’t good enough, you’re not close enough” –

co można przetłumaczyć jako:

“Jeśli Twoje zdjęcia są niewystarczająco dobre, prawdopodobnie nie jesteś wystarczająco blisko”

Czasem warto podejść bliżej. Staraj się, aby fotografowany temat wypełniał kadr. Zdjęcie malutkiej osoby, która stoi daleko od nas, przed jakimś budynkiem, pomnikiem nie będzie zbyt atrakcyjne w odbiorze. Na takim zdjęciu nie widać emocji, wyrazu twarzy tej osoby. Staraj się tak komponować zdjęcie, aby temat zdjęcia dominował w Twojej kompozycji. Pozostały obszar kadru wypełnij akcentem, który będzie sygnalizował kontektst, miejsce, w którym zdjęcie zostało zrobione, profesję fotografowanej osoby, jej rangę, pozycję, etc.

Szczególnie w fotografii portretowej kadruj ciasno, możesz nawet trochę obciąć górę głowy (aparatem, nie dosłownie :)) fotografowanej osoby. Zdjęcie nabierze wyrazu,  odbiorca będzie mógł się skupić na emocjach modelki/ modela.

Praktyka

W dobie Internetu masz do czynienia z ogromnym zalewem informacji – czytasz blogi, oglądasz filmy na Youtube, czytasz e-booki, subskrybujesz kursy, etc. Zachęcam cię przede wszystkim do wprowadzania nabywanej wiedzy w życie. Oprócz tego, że przeczytasz ten wpis (dobrnąłeś aż tutaj – gratuluję), weź  aparat, wyjdź na zewnątrz i spójrz na świat mając w głowie powyższe zasad. Zastosuj je. Zrób zdjęcie z ciekawej perspektywy, sfotografuj kwiat z dołu, uklęknij fotografując dziecko, uchwyć pierwszy plan w krajobrazie, podejdź blisko do fotografowanego tematu maksymalnie wypełniając kadr. Ćwicz! Ćwicz! Ćwicz!Tylko w ten sposób osiągniesz postęp! I tylko wtedy czytanie kolejnych wpisów ma sens :).

 

Jeśli ten tekst był dla Ciebie wartościowy udostępnij go proszę na Facebooku. Pozwala mi to dotrzeć do kolejnych czytelników. Bardzo dziękuję!

Może Ci się również spodoba

11 komentarzy

  1. Pani Podróżnik napisał(a):

    Fajny, przejrzysty tekst. Nie wiedziałam, że architekturę trzeba fotografować na wprost. chyba tak robię, ale muszę to sprawdzić, bo pamiętam tego typu zdjęcia które nie wyszły najlepiej 😉

    • Początkujący Fotograf napisał(a):

      Bardzo dziękuję! Zachęcam do podzielenia się Twoimi najbardziej udanymi zdjęciami architektury na Facebookowym fanpage’u bloga.

  2. Zyrol81 napisał(a):

    Bardzo ładnie rozjaśniłeś to co piszesz filmikami. Od razu widać ile można uzyskać samym kadrem.
    Poza tym tekst przejrzysty, czytelny. Ładnie przedstawiona wiedza, którą chciałeś przekazać. 🙂 Trochę nad wyrost dla mnie ta część o przysłonie ale do wybaczenia. Czekam na dalsze materiały.

    • Początkujący Fotograf napisał(a):

      Te filmiki są świetne, pamiętam moje zaskoczenie poziomem analizy którą przeprowadził autor. Co prawda dotyczą filmu, ale dobrze pasują również do kadrowania w fotografii. Jest tam jeszcze bardzo ciekawy filmy o kolorach – Triada, Tetrada, etc. – Polecam!
      Dzięki za miłe słowa o samym tekście – zawsze staram się, żeby przekaz był jasny i przejrzysty, ale czasem miewam wątpliwości czy to się udaje :).

  3. Paweł Maniakowski napisał(a):

    skoro już znamy zasady to teraz najtrudniejsze czyli ich łamanie 😉

    • Początkujący Fotograf napisał(a):

      To prawda. Wiele osób niestety nie stara się nauczyć prawidłowo kadrować, bo skoro i w końcu będą łamać te zasady… A prawda jest taka, że najpierw trzeba nauczyć się świadomie kadrować, żeby umieć zrobić dobre zdjęcie bez tych ram. Zgadzasz się?

    • Zyrol81 napisał(a):

      Kiedyś słyszałem, że głupi się buntuje, mądry sie uczy, aby wiedział przeciw czemu się buntuje. Sprawdza się to w każdym aspekcie życia, również w fotografi.

  4. Tomasz napisał(a):

    Rewelka:) powysylalem kilku osobom, ktorzy ucza sie fotografii. Swietna robota.
    Zabraklo mi tylko jednego – przykladowych zdjec przy kazdej grafice dotycacej podzialu. Pozdrawiam

    • Początkujący Fotograf napisał(a):

      Hej, bardzo dziękuję za polecenie bloga. Przyznaję myślałem o zilustrowaniu wpisu odpowiednimi kadrami, może trzebaby to zrobić :). A może chciałbyś się podzielić swoimi przykładami poszczególnych sposobów kadrowani? 🙂

  5. Mrrobot napisał(a):

    Super wytłumaczono. Nie rozumiałem tego 3-podziału, wiedziałem że jest 😃 teraz kumam. Dzięki za drogocenne wskazówki!

Dodaj komentarz